NACE Kodu Nedir, Ne İşe Yarar?
Özellikle yeni bir iş yeri açma sürecinde karşımıza çıkan NACE kodu hakkındaki tüm detayları sizler için derledik.
Bu yazımızda NACE kodunun ne olduğunu ne işe yaradığını, nasıl öğrenildiğini ve ülkemizde kullanılıp kullanılmadığına değineceğiz. Aynı zamanda Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) elektronik belge sistemlerinde NACE koduna yönelik getirdiği en güncel yasal zorunlulukları aktaracağız.
NACE Kodu Nedir?
NACE kodu; Avrupa Topluluğu’nda ekonomik faaliyetlerin istatistiki sınıflamasıdır. Kısa adıyla NACE Kodu olarak adlandırılır. Açılımı “Nomenclature des Activités Économiques dans la Communauté Européenne” şeklindedir ve ismini bunun baş harflerinden almaktadır. İstatistiksel anlamda kullanılmak üzere farklı iş kollarının sınıflandırıldığı bir kod sistemidir.
NACE kodu uygulaması, “Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması (ISIC)” ile bağlantılı bir uygulamadır ve ekonomik faaliyetlere ilişkin istatistiki verilerin dünya standartlarında karşılaştırılması yönünden de oldukça önemli bir araçtır. NACE kodu, iş yerlerinin çalıştıkları alanlara göre tehlike sınıflarını belirler. 6 haneli bir kod olduğu için “altılı faaliyet kodu” olarak da bilinmektedir.
NACE Kodu Ne İşe Yarar?
Yeni bir işyeri açarken işyerini Ticaret Odası’na kaydettirmeden önce NACE kodu kavramı karşımıza çıkar. Doğru NACE kodu belirlendiğinde iş yeri tehlike sınıfı da doğru tespit edilebilir. İş sağlığı ve güvenliği kanunu sonrasında oluşan tehlike sınıfları da işyeri NACE kodu sayesinde belirlenir.
İş yerinizin tehlike derecesini öğrenerek iş güvenliği kanunlarının yükümlülüklerini yerine getirmeniz, işinizi sorunsuz sürdürmenizi de sağlayacağından ötürü altılı faaliyet kodunuzu bilmeniz önemlidir.
İş yerleri, tehlike sınıfına göre üçe ayrılmaktadır:
- Çok tehlikeli: Maden, inşaat ve tersane gibi işlerin yapıldığı iş yerleridir.
- Tehlikeli: İmalat, kesme, boyama, servis gibi işlerin yapıldığı iş yerleridir.
- Az tehlikeli: Büro hizmetleri, gıda ve perakende alışveriş gibi iş yerleridir.
Bunun yanı sıra NACE kodu, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) yeni düzenlemeleriyle birlikte artık faturalama süreçlerinde de doğrudan kontrol mekanizması haline gelmiştir. Özel Entegratör sistemleri üzerinden düzenlenen e-Faturalarda, işletmenin NACE (faaliyet) koduna göre belirlenen KDV oranları sistemsel kontrol kapsamına alınmıştır. Bu sayede hatalı KDV oranıyla fatura kesilmesinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Yansıtma faturaları veya demirbaş satış faturaları gibi, firmanın ana faaliyet koduna karşılık gelen KDV oranından farklı bir oranda fatura düzenlenmesi gereken istisnai durumlarda ise UBL-TR kılavuzuna yeni eklenen “555-KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar” istisna/muafiyet kodunun seçilmesi gerekmektedir. İade faturaları ile tevkifat/iade işlemlerine konu faturalar ise bu oran kontrollerinin dışında tutulmaktadır.
NACE Kodu Nasıl Öğrenilir?
NACE kodunu belirleyebilmek için, Güncel İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi’ni kontrol etmeniz gerekiyor. Bunu gerçekleştirirken muhasebeciniz veya mali müşavirinizden destek alabilirsiniz.
Hali hazırda bir şirkete sahipseniz, NACE kodunu öğrenmek için kayıtlı olduğunuz ticaret veya sanayi odasındaki kaydınızı da sorgulamanız mümkündür.
Bunun dışında NACE kodunu öğrenebilmenin basit bir yolu da mevcuttur. Firmanızın SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) sicil numarasının 2, 3, 4, 5, 6 ve 7. rakamları NACE kodunuzu oluşturur.
Bu rakamların anlamları şöyledir: NACE kodunuzda yer alan ilk iki rakam genel faaliyet sınıflandırmasını, son dört rakam ise alt faaliyet sınıflandırmasını belirtir. Örneğin; 16, “ağaç, ağaç ve mantar ürünleri imalatı; saz, saman ve benzeri maddelerden örülerek üretilen eşyaların imalatı” manasına gelir. Bunun yanı sıra 16.10 “Ağaçların biçilmesi ve planlanması,” 16.10.03 ise “Ağaç yünü, ağaç unu, ağaç talaşı, ağaç yonga imalatı” anlamına gelir.
Ayrıca GİB’in son düzenlemesiyle, Özel Entegratörler üzerinden fatura düzenlerken gönderici ve alıcıya ait ad/soyad, unvan ve vergi dairesi bilgileri GİB kontrol bağlantılarıyla doğrulanmaktadır. Eğer alıcı gerçek kişi ise TCKN ve ad-soyad bilgilerinin faturada yer alması zorunludur. Alıcı bilgilerinde hem VKN hem de ad-soyad (cac:Person alanı) aynı anda girilirse sistem hata verecektir; VKN’ye gönderim yapılıyorsa ad-soyad bilgisi kullanılmamalıdır.
NACE Kodu Ülkemizde Kullanılıyor Mu?
NACE kodu, Avrupa Birliği’ne uyum çalışmaları neticesinde Türkiye’de başta Maliye Bakanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) olmak üzere ilgili birçok kurum ve kuruluş tarafından aktif olarak kullanılan zorunlu bir uygulamadır.
Hatta GİB tarafından yayımlanan en son e-belge duyurusu kapsamında, Özel Entegratör sistemleri üzerinden düzenlenen tüm elektronik belgelerde (e-Fatura vb.) kullanılacak sicil ve faaliyet (NACE) kodu kontrolleri 1 Nisan 2026 itibarıyla zorunlu hale getirilmiştir. Bu doğrultuda e-Fatura Paketi, UBL-TR (Kod Listeleri) Kılavuzu ve UBL-TR 1.2.1 paketi güncellenmiş olup, tüm mükelleflerin ve Özel Entegratörlerin sistemlerini bu yasal zorunluluğa tam uyumlu hale getirmesi gerekmektedir.
Detaylı bilgi ve güncel duyurular için aşağıdaki adresler ziyaret edilebilir:
https://ebelge.gib.gov.tr/anasayfa.html
https://ebelge.gib.gov.tr/duyurular.html
ERP sistemlerinde doğru ve güvenilir verinin neden önemli olduğunu daha detaylı incelemek için bir önceki yazımız olan “ERP Projelerinde Veri Temizliği Neden Kritiktir?” başlıklı içeriğimizi de okuyabilirsiniz.
